Cmentarz w Wąchocku – groby Wieczorskich

Lubię cmentarz w Wąchocku. Co prawda odwiedzam go raz na kilka lat, ale odkąd pamiętam wzbudzał we mnie zainteresowanie i wydawał mi się niezwykle tajemniczy. Tarasowo, bardzo ciasno skupione nagrobki tworzą labirynt budowli, wśród których krąży się z zaciekawieniem. Trzeba przyznać, że ukształtowanie terenu, a także dobrze dobrana do niego architektura pomników, składają się na wyjątkową urbanistykę nekropolii.

W 1829 roku ówczesny proboszcz wąchocki ks. Zefiryn Bartyzel założył cmentarz poza miastem. Odkupił on od jednego z ówczesnych mieszkańców Wąchocka ziemię, usytuowaną na północnym stoku wzniesienia nazywanego „Sułkówką” i tam umiejscowił nowy cmentarz. Początkowo cmentarz był niewielki, ale ze względu na szybki rozwój przemysłu hutniczego na tym terenie i związany z tym wzrost liczby ludności Wąchocka i okolicznych miejscowości, teren cmentarza systematycznie się powiększał, aż zajął cały stok wzgórza.

Częścią najstarszą cmentarza jest ta, położona najwyżej. Znajdziemy tam groby z pierwszej połowy XIX wieku. W ówczesnych czasach nagrobki stawiali sobie najbogatsi i najznamienitsi mieszkańcy miasta i okolic: właściciele lub zarządcy ziemscy, przemysłowcy, urzędnicy, nauczyciele czy też osoby duchowne. Najstarszy zachowany nagrobek – Reginy z Tomaszewskich Bazylewicz, żony Rektora Szkoły Wydziałowej, a następnie Szkoły Obwodowej w Wąchocku – pochodzi z 1833 roku. Zachowanych w różnym stanie zabytkowych nagrobków na całej nekropolii jest około setki, a osoby tu spoczywające zapisały się na stałe na kartach historii regionu z tamtego okresu.

Marianna-Wieczorska-NaglowskaNagrobek Marianny Tekli z Nagłowskich Wieczorskiej

Na wąchockim cmentarzu, znajdują się również groby moich przodków i krewnych. Do najstarszych należy pochodzący z około 1855 roku nagrobek mojej 3x prababki Marianny Tekli Wieczorskiej z domu Nagłowskiej. Dość nietypowy w formie – w kształcie trumny, wykonany z szarego piaskowca. Najwyraźniej trumnę zdobił niegdyś krzyż, niestety nie dotrwał on do czasów dzisiejszych. Po bokach kamiennego wieka znajduje się inskrypcja. Nie mam pojęcia co mówi napis, ale sprawdzę przy najbliższej okazji, o ile odczytanie czegokolwiek będzie możliwe. Na wąchockiej nekropolii jest to jedyny taki pomnik.

Bonawentura-WieczorskiNagrobek Bonawentury Onufrego Wieczorskiego

W bliskiej odległości od Marianny spoczywa ciało jej syna, a mojego 2x pradziadka Bonawentury Onufego Wieczorskiego. Zmarł on w 1890 roku. Nagrobek również wykonany jest z szarego piaskowca i wcześniej wieńczył go krzyż, ale kilka lat temu niestety ‚zniknął’… Nagrobek Bonawenury jest w kształcie kapliczki, bogato zdobionej rzeźbieniami, z inskrypcją na przedniej ścianie.

Zacheusz-Antonina-WieczorskiNagrobek Zacheusza i Antoniny z Miśkiewiczów Wieczorskich

Kolejnym zabytkowym nagrobkiem Wieczorskich na wąchockim cmentarzu jest nagrobek Zacheusza Wieczorskiego (brata Bonawentury) i jego żony Antoniny z Miśkiewiczów. Zmarli oni kolejno w 1904 i 1893 roku co sugerowałoby, że pomnik pochodzi z początku XX wieku. Wykonany oczywiście z piaskowca, o kształcie cokołu powstałego z ułożonych na sobie kamieni, zwieńczony krzyżem stylizowanym na zrobiony z drzewa, z przewieszonym wieńcem. Na przodzie nagrobek ozdobiony jest płaskorzeźbą cheruba, pod którą znajduje się inskrypcja.

Grobowiec-WieczorskichGrobowiec rodzinny Wieczorskich na wąchockim cmentarzu

W Wąchocku mieści się również grobowiec rodzinny Wieczorskich. Jest on miejscem ostatniego spoczynku moich pradziadków Edwarda i Sabiny ze Szwedów, mojej babci Marii Paczullowej, jej siostry Krystyny Stawskiej i brata Zenona Wieczorskiego i jego żony Doroty z Łabentowiczów. Pomimo tego, że za życia przeznaczenie i bieg historii skierował ich w różne miejsca w Polsce, ostatecznie powrócili do Wąchocka i spoczywają na tamtejszej nekropolii.

 

Pisząc tę notkę posiłkowałam się książką Kazimierza Winiarczyka ‚Cmentarze Wąchockie’, Wąchock 2004.